Sorumluluk Tartışması Üzerine Verilen Ceza Davalık

T.C.
ERZURUM

1. İDARE MAHKEMESİ
   ESAS NO : 2024/
   KARAR NO : 2025/
   DAVACI :
   VEKİLİ : AV. ALTUĞ ALTOK
   -UETS[15328-23785-16377]
   DAVALI : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
   VEKİLİ :
   DAVANIN ÖZETİ : Hakkari ili, Çukurca ilçesinde konuşlu bulunan 2.Hudut Tugay
   Dağbaşı K.Yrd. 5.Komd. Tb. 1.Komd. Bl. Komutanlığı emrinde piyade üst teğmen olarak görev
   yapmakta olan davacının, 6413 sayılı Kanun’un 16/1-e maddesi uyarınca “Sorumluluktan kaçmak”
   disiplinsizliğini işlediğinden bahisle tarafına kınama cezası verilmesi ve anılan cezanın karşılığı
   olan 1,5 ceza puanı ile cezalandırılmasına ilişkin 21.07.2024 tarih ve E-……. sayılı 2. Hudut Tugay
   Komutanlığı Dağbaşı Komutan Yardımcılığı 5. Komando Tabur Komutanlığı işleminin; cezaya
   konu suç fiilinin ve suçu işleyen failin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi
   gerektiği, eylem ile verilen ceza arasında adil bir dengenin bulunmadığı, dava konusu işlem de
   orantılılık ilkesi ile ceza da tipiklik şartının ihlal edildiği ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
   SAVUNMANIN ÖZETİ : Dava konusu “kınama” disiplin cezasının 6413 sayılı Kanunun 43.
   Maddesi hükmü uyarınca idari yargı denetimi dışında bırakıldığı açık olduğundan, davacı
   hakkında tesis edilen kınama disiplin cezasına ilişkin dava konusu işlemin esasını inceleme
   olanağının bulunmadığı, davacı hakkında tesis edilen disiplin cezası verilmesine ilişkin işlemde
   esas ve usul yönünden herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar
   verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
   TÜRK MİLLETİ ADINA
   Karar veren Erzurum 1. İdare Mahkemesi’nce, dava dosyası incelenerek işin gereği
   görüşüldü:
   12.06.2024 kabul tarihli 7517 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile getirilen değişiklik
   kapsamında davaya konu kınama cezasının ceza puanı ile birlikte verilmiş olması sebebiyle yargı
   denetimine tabi olacağından davalı idarenin bu yöndeki usuli itirazı yerinde görülmeyerek işin
   esasının incelenmesine geçildi.
   Dava; Hakkari ili, Çukurca ilçesinde konuşlu bulunan 2.Hudut Tugay Dağbaşı K.Yrd.
   5.Komd. Tb. 1.Komd. Bl. Komutanlığı emrinde piyade üst teğmen olarak görev yapmakta olan
   davacının, 6413 sayılı Kanun’un 16/1-e maddesi uyarınca “Sorumluluktan kaçmak” disiplinsizliğini
   işlediğinden bahisle tarafına kınama cezası verilmesi ve anılan cezanın karşılığı olan 1,5 ceza puanı
   ile cezalandırılmasına ilişkin 21.07.2024 tarih ve E-……… sayılı 2. Hudut Tugay Komutanlığı
   Dağbaşı Komutan Yardımcılığı 5. Komando Tabur Komutanlığı işleminin iptali istemiyle
   açılmıştır.
   6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 11. maddesinde; ağırlık
   derecesine göre sırasıyla uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam, aylıktan kesme, hizmet
   yerini terk etmeme, oda hapsi ve silahlı kuvvetlerden ayırma subay, astsubay ve uzman erbaşlar ile
   sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilebilecek disiplin cezaları arasında sayılmıştır.
   T.C.
   ERZURUM
2. İDARE MAHKEMESİ
   ESAS NO : 2024/
   KARAR NO : 2025/
   
3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde ise, “Sorumluluktan kaçmak: Kanun
   ve nizamlar ile kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina
   ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmaktır.” disiplinsizliği, kınama cezası verilmesi
   gereken disiplinsizlikler arasında sayılmıştır.
   Aynı Kanun’un ‘Tanımlar’ başlıklı 3. maddesinin 1/(e) bendinde; “Disiplin
   soruşturması: Disiplinsizlik yapan personel hakkında karar vermek amacıyla disiplin amirleri
   tarafından yapılan veya yaptırılan araştırma ve incelemeyi ifade ettiği” hükmüne, ‘Disiplin
   soruşturması ve yetkiler’ başlıklı 7. maddesinde; “(1) Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil
   edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin
   amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği
   soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapar.
   (2) Disiplin soruşturmacısı olarak tek bir kişi görevlendirilebileceği gibi en az üç kişiden
   oluşan bir heyet de görevlendirilebilir.
   (3) Disiplin soruşturması, Genelkurmay Başkanınca gerek görülmesi hâlinde, Genelkurmay
   Başkanlığı bünyesinde bu amaçla kurulmuş birimde görevli personel eliyle de yürütülebilir.
   (4) (Ek: 2/1/2017-KHK-681/88 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/87 md.) Milli Savunma
   Bakanınca gerek görülmesi halinde Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca da disiplin soruşturması
   yürütülebilir.
   (5) Heyet başkanı hariç olmak üzere gerek görülmesi hâlinde, hakkında disiplin
   soruşturması yapılacak kişiden rütbe veya kıdemce daha aşağıda heyet üyeleri görevlendirilebilir.
   (6) Disiplin soruşturmacıları ve heyeti, kendilerini görevlendiren disiplin amiri adına;
   disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, savunma alma, tanık dinleme, bilirkişi
   görevlendirme, keşif yapma, hâkim veya savcı kararı gerektirmeyen durumlarda kriminal inceleme
   yaptırma da dâhil olmak üzere her türlü inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini
   haizdir.” hükmüne,”Üst disiplin amirlerinin disiplin cezası verebileceği hâller” başlıklı 9.
   maddesinde, (1) Bu Kanunda belirlenmiş istisnalar hariç, aşağıdaki hâllerde disiplin soruşturması
   yapma ve disiplin cezası verme görev ve yetkisi üst disiplin amirleri tarafından da kullanılabilir:
   a) Disiplinsizlik, daha ağır bir disiplin cezası verilmesi amacıyla kendisine iletilmiş veya
   kendisi tarafından buna gerek görülmüşse, b) Disiplinsizliğe bizzat şahit olmuşsa, c) Disiplinsizlik,
   resmî saygınlığına ve makamına karşı işlenmişse, ç) Disiplinsizlik, emri altında bulunan çeşitli
   kıta, karargâh ve kurumlara bağlı birden fazla kişi tarafından işlenmişse, d) Bu Kanuna göre
   cezalandırılması zorunlu olan bir disiplinsizlik, bilinmesine rağmen kendinden önceki disiplin
   amirleri tarafından cezasız bırakılmışsa, (2) Birinci fıkra kapsamındaki yetkilerin üst disiplin
   amirlerince kullanılmaması durumunda, disiplin cezası verme görev ve yetkisi disiplin amiri
   tarafından kullanılır. 11. maddesinin 2. fıkrasında; “Uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam
   ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi
   cezaları disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından; Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası
   yüksek disiplin kurulları tarafından verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
   Aynı Kanun’un “Disiplin cezalarının yerine getirilme şekilleri” başlıklı 12. maddesinin
4. Bendinde; “Kınama cezası; personele, görevinin icrasında veya hâl ve hareketlerinde kusurlu
   olduğunun yazı ile bildirilmesidir.” “Savunma Hakkı” başlıklı 40. maddesinde; (1) Bu Kanunun
   T.C.
   ERZURUM
5. İDARE MAHKEMESİ
   ESAS NO : 2024/
   KARAR NO : 2025/
   13 üncü maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenen istisna haricinde disiplin amirleri veya disiplin
   kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.(2) (Değişik:
   22/1/2015-6586/105 md.) İsnat olunan hususlar ile savunma için verilen süre açıkça ve yazılı
   olarak ilgiliye bildirilir. Yüksek disiplin kurulunun görevine giren disiplinsizliklerde verilecek
   savunma süresi üç iş gününden, diğer disiplinsizliklerde ise iki iş gününden az ve her hâlde beş iş
   gününden fazla olamaz. Savunması istenen kişinin talebi hâlinde ilave savunma süresi verilebilir.
   Ancak, ilk verilen savunma süresi ile ilave verilen savunma süresinin toplamı beş iş gününü
   geçemez. Verilen süre içinde savunmasını yapmayan personel savunma hakkından vazgeçmiş
   sayılır.”Disiplin amirleri tarafından verilen cezalara itiraz ve cezanın kesinleşmesi” başlıklı
6. maddesinde; (1) Disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ
   edilmesinden itibaren iki iş günü içinde itiraz edilebilir. İtiraz, bir üst disiplin amirine yazılı
   olarak yapılır. Süresi içinde itiraz edilmez ise ceza kesinleşir.(2) Cezanın tebellüğünden kasıtlı
   olarak imtina edilmesi hâlinde bu durum en az iki imzalı bir tutanakla tespit edilir. Tutanağın
   tutulduğu tarih tebliğ tarihi sayılır.(3) İtiraz, yetkili üst disiplin amiri tarafından üç iş günü içinde
   karara bağlanır. İlave inceleme yapılmasının gerekli olduğu durumlarda bu süre bir katına kadar
   uzatılabilir.(4) İtiraz haklı görülürse, itirazı inceleyen üst disiplin amiri verilen cezayı hafifletebilir
   veya tamamen kaldırabilir. İtiraz haklı görülmez ise ret olunur. Karar itiraz edene tebliğ edilerek
   kesinleşir. hükmüne yer verilmiştir.
   Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu
   görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa
   etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar
   olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle
   subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu
   düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
   Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek
   fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal
   içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.
   Bu nedenle, disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu
   olduğu gibi soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılması da isnada maruz kalanların hukuki
   güvencesidir. Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin
   işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca
   bağımsız ve üst veya denk görevde olan bir soruşturmacı vasıtasıyla veya disiplin amiri tarafından
   şahsen disiplin soruşturması yapılması gerektiği, olayla ilgili tanık ve soruşturulanın ifadelerinin
   alınması, ifade alınmadan kişiye haklarının ve soruşturma konusunun bildirilmesi, isnat olunan
   fiille ilgili lehe ve aleyhe başkaca delillerin araştırılması, hatta teknik konularda bilirkişilere
   inceleme yaptırılmak suretiyle, soruşturulanların görev ve konumları itibariyle sorumlukları ile
   suçun oluş biçimi irdelenerek fiilin sübut bulup bulmadığının ortaya çıkarılması amacıyla yürütülen
   soruşturma sonucunda, adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan hakkında soruşturmacı kanaat
   teklifinin de yer aldığı soruşturma raporunun hazırlanması ve raporun disiplin cezası vermeye
   yetkili amire veya kurula sunulması üzerine yetkili amir ve kurullarca yukarıda sıralanan bilgi ve
   belgelerin bulunduğu soruşturma dosyasının incelenerek karar verilmesi, soruşturmayı yapan kişi
   ile soruşturmada elde edilen delilleri değerlendirecek kişi veya kurulların ayrı olmasının, yasal süre
   T.C.
   ERZURUM
7. İDARE MAHKEMESİ
   ESAS NO : 2024/
   KARAR NO : 2025/
   içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek sanığın savunmasının alınması gerekliliği disiplin
   hukukunun temel ilkelerinden olduğu gibi hukuki güvenlik ilkesinin de gereğidir.
   Dava dosyasının incelenmesinden; Hakkari ili, Çukurca ilçesinde konuşlu bulunan 2.Hudut
   Tugay Dağbaşı K.Yrd. 5.Komd. Tb. 1.Komd. Bl. Komutanlığı emrinde piyade üst teğmen olarak
   görev yapan davacının, birlik komutanı olarak görev yaptığı üs bölgesinde erbaş ve erlere
   borçlarını ödemesi için akıllı cep telefonu kullanımına izin verdiği v
   KARARIN TAM METNİ İÇİN KAMUHUKUK.COM YÖNETİCİSİNE BAŞVURUNUZ.
   tarihinde davacının savunması da alındıktan sonra, 6413 sayılı Kanun’un 16/1-e maddesi
   uyarınca “Sorumluluktan kaçmak” disiplinsizliğini işlediğinden bahisle tarafına kınama cezası
   verilmesi ve anılan cezanın karşılığı olan 1,5 ceza puanı ile cezalandırılmasına ilişkin 21.07.2024
   tarih ve E-21474242 sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
   Uyuşmazlıkta; davacı hakkında disiplin soruşturması başlatılmasının sebebi olarak iki farklı
   eylemi gösterildiği, bunların ilkinin erbaş ve erlere borçlarını ödemesi için akıllı cep telefonu
   kullanımına izin vermesi olduğu, ikinci eyleminin ise, ……………. astlarından borç aldığı
   disiplinsizliğini işlediği iddiaları ile ilgili kanunun 7. maddesinde belirtilen amir yetkilerini
   kullanmayarak ön inceleme ve araştırma yapmadan bir üst amirine doğrudan durumun bildirilmesi
   kapsamında “sorumluluktan kaçmak” disiplinsizliğini işlemesi olarak gösterilmişse de; ilgili
   soruşturma raporunda ve dava konusu işlemde ilk eyleme ilişkin herhangi bir değerlendirmenin yer
   almadığı görüldüğünden Mahkememizce bu yönde bir değerlendirilme yapılmasına gerek
   görülmemiştir.
   Olayda; yukarıda mevzuat kısmında yer verilen 6413 sayılı Kanun’un “Disiplin
   soruşturması ve yetkiler” başlıklı 7. maddesinde; “(1) Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil
   edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin
   amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği
   soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapar. ” hükmüne yer verildiği yine
   “Üst disiplin amirlerinin disiplin cezası verebileceği hâller” başlıklı 9. maddesinde ise; “(1)
   Bu Kanunda belirlenmiş istisnalar hariç, aşağıdaki hâllerde disiplin soruşturması yapma ve
   disiplin cezası verme görev ve yetkisi üst disiplin amirleri tarafından da kullanılabilir: a)
   Disiplinsizlik, daha ağır bir disiplin cezası verilmesi amacıyla kendisine iletilmiş veya kendisi
   tarafından buna gerek görülmüşse,..” hükmüne yer verildiğinin görüldüğü, ilgili kanunun 7.
   maddesinde disiplin amirinin maiyetindeki kişiler hakkında gerekli görmesi halinde disiplin
   soruşturması yapabileceğini düzenlediğinin görüldüğü, davacı kendi maiyetinde yer alan
   P.Uzm.Çvş. M. D.’nın yapmış olduğu disiplinsizlik hakkında disiplin soruşturması yetkisi
   bulunmaktayken, ön inceleme ve araştırma yapmadan bir üst amirine bildirerek sorumluluktan
   kaçmak fiilini işlediği yönünde işlem tesis edilmiş de, davacının olay tarihinin ertesi günü
   01.07.2024 tarihinde yaşanılan olayı tutanak altına alarak, 04.07.2024 tarihinde 5’ıncı Tabur
   Komutanlığına ilgili hakkında disiplin soruşturması yapılması talebini ilettiği görülmektedir.
   Bu durumda, davacının maiyetinde yaşanmış olan disiplinsizliği üstlerine bildirmesinin,
   T.C.
   ERZURUM
8. İDARE MAHKEMESİ
   ESAS NO : 2024/
   KARAR NO : 2025/
   6413 sayılı kanunun 9. maddesinde yer alan madde kapsamında ilgilinin daha ağır bir ceza ile
   cezalandırılması maksadı ve kanaati nedeniyle gerçekleştiği, davacının 04.07.2024 tarihinde
   disiplin soruşturması yapılması talebini iletmesinin 6413 sayılı kanunun 9. maddesi kapsamında
   değerlendirilmesi gerekeceği, dolayısıyla davacının “sorumluluktan kaçmak” fiilini işlediği
   yönündeki isnadın sübuta ermediği anlaşıldığından, aksi yönde kabule dayalı olarak tesis edilen
   dava konusu disiplin cezası işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
   Açıklanan nedenlerle,
   1-)Dava konusu işlemin iptaline,
   2-)Aşağıda dökümü gösterilen ve davacı tarafından karşılanan 982,00-TL yargılama gideri
   ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen
   18.000,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
   3-)Artan posta gideri avansının talep edilmesi halinde derhal, aksi halde kararın
   kesinleşmesinden sonra Mahkememizce yatıranlara re’sen iadesine,
   4-)2577 sayılı Kanun’un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca işbu kararın taraflara
   tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde Erzurum Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yolu
   açık olmak üzere, 03/06/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.